Ruim derde van gekozen raadsleden in Overijsselse gemeenten is vrouw

Publicatiedatum artikel: 21 juli 2026

Meer zetels voor Forum voor Democratie, minder voor ChristenUnie en GroenLinks/ PvdA

Het opkomstpercentage bij de gemeentelijke verkiezingen in 2026 lag in Overijssel met 58% traditiegetrouw hoger dan landelijk (54%). De opkomst was het hoogst in de gemeente Staphorst (81%) en het laagst in de gemeente Almelo (46%).  Voor Overijssel als geheel, zijn de voorkeuren van de stemmers niet erg veranderd. In 2026, net als in 2022, ging het merendeel van de zetels naar lokale partijen, gevolgd door CDA en GroenLinks/PvdA. De grootste winnaar is Forum voor Democratie (van 3 zetels in 2022 naar 31 zetels in 2026); de grootste verliezers zijn ChristenUnie (van 53 naar 39 zetels) en GroenLinks/ PvdA (van 86 naar 75 zetels).

Verschil in keuzeruimte per gemeente

De uitkomsten van gemeentelijke verkiezingen zijn vaak anders dan van de landelijke en provinciale verkiezingen. Lokale partijen spelen een belangrijke rol in de gemeentelijke verkiezingen met een derde van alle zetels in Overijssel in 2026. Tegelijk doen niet alle landelijke partijen in alle gemeenten mee. Dit heeft tot gevolg dat de keuzeruimte per gemeente erg kan verschillen. Over het algemeen doen veel partijen mee in grote steden terwijl in kleine landelijke gemeenten de keuze beperkter kan zijn. Zo deden in Almelo en Enschede respectievelijk 18 en 17 partijen mee. Maar in Olst-Wijhe en Tubbergen konden de stemmers maar uit vier partijen/lijsten kiezen.

Ruim een derde van de raadsleden is een vrouw

In 2026 was 35% van de verkozen gemeenteraadsleden een vrouw. Dat is vergelijkbaar met de verkiezingsuitslag van 2022 (ook 35%). Bijna alle grotere politieke partijen (die in Overijssel gezamenlijk meer dan 20 zetels hebben) zijn er meer mannen dan vrouwen in de gemeenteraden. GroenLinks/PvdA was de enige uitzondering met 52% vrouwelijke volksvertegenwoordigers. De SGP valt op met 30 zetels die allemaal naar mannen gingen – de partij ontraadt vrouwen om zich verkiesbaar te stellen voor politieke functies namens de SGP.

Meer vrouwelijke volksvertegenwoordigers door strategische stem

Is ruim een derde vrouwen onder volksvertegenwoordigers goed genoeg? Er zijn verschillende argumenten om meer vrouwelijke volksvertegenwoordigers te willen. Als het streven is om meer vrouwelijke rolmodellen te hebben en een politieke cultuur te creëren waar vrouw zijn niet als een afwijking voelt, wordt 30% vrouwen vaak als de ondergrens benoemd; vergelijkbare percentages komen ook in zogenaamde ‘vrouwenquota’ terug, waarmee beoogd wordt een evenwichtigere man-vrouwverhouding in de top van het bedrijfsleven te bereiken. Als het uitgangspunt is dat vrouwen andere belangen hebben dan mannen en deze belangen goed moeten worden meegenomen in de politieke afwegingen, is een zo gelijk mogelijke verdeling tussen mannen en vrouwen wenselijk.

Er is steeds meer aandacht voor een evenwichtiger man-vrouw verdeling in de politiek. Verschillende initiatieven roepen op om strategisch op vrouwen te stemmen. Dit heeft effect. In 2026 zijn 79 van de 639 zetels in Overijssel gegaan naar kandidaten die hun succes te danken hadden aan voorkeurstemmen; 39 daarvan waren vrouw. Zonder de voorkeurstemmen was 31% van de raadsleden vrouwelijk geweest in plaats van de huidige 35%.

Vrouwen in het gemeentebestuur

De stap van gemeenteraad naar gemeentelijk bestuur is waar veel vrouwen afhaken. Minder dan een derde van de wethouders in Overijssel is een vrouw, meldt RTV Oost. Zeven van de 25 Overijsselse gemeenten hebben volgens RTV Oost geen enkele vrouwelijke wethouder en het aantal vrouwelijke wethouders is relatief stabiel gebleven in vergelijking met de vorige gemeentelijke verkiezingen. Dit komt overeen met de landelijke ontwikkelingen. Waar het aantal vrouwelijke wethouders in het verleden telkens groeide, blijft het aantal nu stabiel ten opzichte van vorige gemeentelijke verkiezingen, meldt de NOS over de landelijke ontwikkelingen.

Een rapport in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties benoemt een aantal redenen hiervoor. Zo brengt een politiek ambt hoge werkdruk met zich mee en is lastig te combineren met betaald werk en privéleven. Vrouwen krijgen vaak meer zorgtaken toebedeeld waardoor voor hen de combinatie van betaald werk, zorg voor het gezin, mantelzorg én raadswerk of wethouderschap eerder te veel wordt. Ook voelen vrouwen zich vaker niet welkom in de heersende politieke cultuur, vooral in gemeenteraden waar weinig vrouwen zitten. Vrouwen krijgen daar het gevoel dat ze zich extra hard moeten bewijzen of dat ze niet serieus worden genomen. Het politieke landschap is ook belangrijk: in Overijssel is vooral in de gemeenten waar de SGP meebestuurt vaak geen enkele vrouw in het nieuwe college te vinden.

Bron

• Kiesraad verkiezingsuitslagen 2022 en verkiezingsuitslag 2026