De nabijheid van openbaar vervoer

Publicatiedatum artikel: 19 augustus 2026

Beschikbaarheid van stad- en streekvervoer (bus)

Als we kijken naar de beschikbaarheid van een bus, dan heeft 18,0% van de Overijsselaars geen halte in de buurt. Landelijk gezien is dit 11,8%. Met een bushalte in de buurt wordt uitgegaan van een hemelsbrede afstand van maximaal 500 meter tot een halte. Er zijn 11 gemeenten in Overijssel waar meer dan 30% van de inwoners niet de beschikking heeft over een busverbinding in de buurt. De verschillen tussen de 25 gemeenten in Overijssel zijn groot: In Hengelo heeft slechts 4,0% van de inwoners geen bus in de buurt, terwijl in Wierden meer dan de helft van de inwoners (54,3%) geen busverbinding om de hoek heeft.

Naast het feit of er een busverbinding is, is ook het aantal keer dat de bus gaat van belang (frequentie). Onder frequent wordt hier verstaan dat er op werkdagen minimaal 4 bussen per uur rijden in de drukste richting. Gemiddeld heeft 39,2% van de inwoners in Overijssel de beschikking over frequent busvervoer in de buurt. Dat is aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde waar 52,8% van de inwoners frequent busvervoer op korte afstand ter beschikking heeft. Ook hier zijn er weer grote verschillen in Overijssel. In de gemeenten Olst-Wijhe en Wierden is er geen enkele inwoner die op korte afstand de beschikbaarheid heeft over frequent busvervoer, terwijl in gemeente Zwolle 87,2% van de inwoners dat wel heeft.

De grote steden hebben, logischerwijs, de meeste frequente busverbindingen. Van de 5 grote steden valt op dat Hengelo de gemeente is met in de nabijheid de meeste beschikbaarheid van bussen, maar dat dit wel het vaakst de minder frequente busdiensten zijn. In Hengelo heeft 36% van de inwoners frequent busvervoer in de buurt, terwijl dit percentage in steden als Enschede en Zwolle tegen of boven de 80 ligt.

Afstand tot bushalte

Een andere manier om te kijken naar de beschikbaarheid van busvervoer, is de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde bushalte. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft dat voor het jaar 2020 in beeld gebracht. Het beeld is, uiteraard, niet anders dan bij de beschikbaarheid van busvervoer in de buurt. In de grote steden (Almelo, Deventer, Enschede, Hengelo en Zwolle) is de gemiddelde afstand tot een bushalte het kortst in Overijssel, 300 meter. Opvallend is dat deze korte afstand ook in Borne geldt en dat het in Kampen 500 meter is. In Hof van Twente, Ommen (beide 900 meter) en in Wierden (1 kilometer) is de afstand tot de dichtstbijzijnde bushalte het grootst in Overijssel. Het landelijke gemiddelde is 400 meter.

Beschikbaarheid trein

Iets meer dan helft (51,5%) van de Nederlandse bevolking heeft een treinstation in de buurt. Een treinstation in de buurt betekent een maximale afstand van 2000 meter hemelsbreed tot een gewoon station en maximaal 3000 meter tot een intercity station. In Overijssel is dat 59,4%. In tegenstelling tot de beschikbaarheid van bushaltes, ligt de beschikbaarheid van treinstations in Overijssel iets hoger dan in Nederland.

Er zijn 6 gemeenten in Overijssel zonder treinstation. In twee daarvan (Losser en Staphorst) zijn er inwoners die in de buurt van een treinstation in een andere gemeente wonen. In Staphorst woont een aantal inwoners in de buurt van station Meppel. In Losser is dit Oldenzaal of Enschede.

In de gemeenten Dalfsen, Hardenberg, Ommen en Steenwijkerland zijn de stations zodanig gesitueerd en/of de gemeenten zo uitgestrekt dat ondanks één of meerdere stations binnen de gemeentegrenzen, meer dan de helft van de bevolking niet in de buurt van een station woont.

Beschikbaarheid van bus en trein samen

Als de beschikbaarheid van stad- en streekvervoer wordt gecombineerd met de beschikbaarheid van trein, dan blijkt dat in Overijssel 88,2% van de inwoners de beschikking heeft over openbaar vervoer in de nabije woonomgeving. In het stedelijk gebied in Twente en in Deventer en Zwolle geldt dat voor meer dan 95% van de bevolking. In Dinkelland, Losser, Tubbergen, Ommen en Dalfsen heeft minder dan 70% van de inwoners openbaar vervoer in de buurt. 

Bronnen

• Planbureau de Leefomgeving / CROW  

• CBS